Home > من و جامعه > زنان و سهم ایشان از اشتغال در جامعه اسلامی

زنان و سهم ایشان از اشتغال در جامعه اسلامی

 

تاکنون در باب اشتغال و حضور اجتماعی زنان سخن فراوان آمده است اما بدون شک نمی توان برای اشتغال همه زنان جامعه نسخه ای واحد تجویز کرد چرا که در جامعه  ای که نیمی از جمعیت ان  را زنان تشکیل داده اند  هر یک به  نوعی و  به  فراخور شرایط مادی و خانواد گی خود از اضطرار و  اجبار به اشتغال گرفته تا اختیار و  اشتغال تفننی دارای تلورانس و فراوانی هستند.

به طور کلی نظر اندیشمندان مسلمان در خصوص اشتغال زنان به سه دیدگاه سنتی، روشن‌فکران رادیکال و دیدگاه میانه تقسیم می‌شود. توجه به اصول حاکم بر شخصیت زن، خاستگاه و منشأ تمایز بین اشتغال زن و مرد نیز تفاوت‌های زیستی، رفتاری و اقتصادی و همچنین تفاوت‌های تشریعی سبب می‌شود که در اندیشه دینی با وجود آنکه اشتغال به عنوان یک حق برای زنان محسوب می‌گردد، ولی هرگز به عنوان یک تکلیف اقتصادی بر ایشان تحمیل نمی‌شود. بررسی ادله مخالفان و موافقان اشتغال و سابقه اشتغال زنان و نحوه اشتغال زنان امروزی در غرب نشان می‌دهد که این امر هر چند دارای ویژگی‌ها و پیامدهای مثبتی است ولی دارای پیامدهای منفی غیرقابل‌انکاری نیز می‌باشد.

از روایات مزبور و نظایر آنها می‌توان استفاده کرد که کار (نه اشتغال) نه تنها برای زن مذموم و ناروا نیست، بلکه امری مطلوب است و اگر با قصد قربت انجام گیرد، عبادت محسوب می‌شود. اشتغال خانم‌ها با رعایت موازین شرعی نه تنها اشکالی ندارد، بلکه در مواردی لازم و ضروری است؛ برای مثال، در جایی که شوهر فوت کرده و زن برای امرار معاش فرزندان مجبور است در بیرون کار کند یا اگر تعداد مردان برای پست‌ها و شغل‌های موجود کافی نباشد یا اگر مرد توان اداره خانواده را نداشته باشد و مواردی نظیر آن. و  یا به عنوان مصداقی برای کار خانم  در خانه  به عنوان مثال، اگر یک ماه هزینه کارهایی را که خانم در خانه انجام می‌دهد از قبیل پخت و پز و شست‌وشو و تهیه مواد مورد استفاده نظیر آبلیمو، آبغوره، رب و غیره، محاسبه کنید ارزش کار آنها مشخص خواهد شد و مشاهده خواهید کرد که خانه‌داری زن نه تنها از لحاظ اقتصاد فردی مقرون به صرفه است، بلکه اهمیت زیادی بر اقتصاد جامعه نیز دارد.

در واقع ابعاد مسائل حوزه اشتغال زنان را باید با توجه به همگرایی لایه‌های دین و اصول حاکم بر خانواده، شخصیت زن و شئونات وی ارزیابی نمود. اشتغال زنان به عنوان یک حق و نه یک تکلیف، علاوه بر مزایا و پیامدهای مثبت، همانند مشارکت در توسعه اجتماعی و اقتصادی و کمک به درآمد خانواده، دارای معایب و پیامدهای منفی نیز هست. از جمله این پیامدها، می‌توان به تعارض نقش‌ها و آسیب کیان خانواده و تربیت نسل و فشار مفرط بر زنان اشاره کرد که در برخی از موارد، دامنگیر خانواده و اجتماع می‌شود.

مهم‌ترین مسئله‌ای که درباره اشتغال زنان در جریان توسعه باید مورد توجه قرار دهیم وجود نقش‌های متعددی است که زنان باید به عنوان همسر و مادر به عهده گیرند و به صورت سنتی به آن عمل کنند که گاه با نقش‌های جدیدتر آنان به عنوان فرد شاغل در خارج از خانه در تعارض است. تأکید بیش از حد بر حقوق اجتماعی، سیاسی و مدنی و در اولویت قرار دادن اشتغال اقتصادی از یک سو، و عدم توجه لازم به اخلاق در کنار حقوق و بی‌مهری به نهاد خانواده و تحقیر وظیفه مادری و همسری [از سوی دیگر]، عملا زیان‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته است. اگر آن گونه که اسلام مقرر کرده است، یک مرد در محیط خانه، با زن معاشرت به «معروف» داشته باشد و جامعه اسلامی و قوانین حقوقی، شغل خانگی زن را نه تنها از لحاظ معنوی، بلکه از لحاظ مادی به رسمیت بشناسد، بسیاری از زنان شاغل ترجیح می‌دهند که کار محیط خانه را به عنوان اشتغال برگزینند. درخصوص مشارکت فعال زنان در جامعه، دو دیدگاه متعارض وجود دارد: عده‌ای معتقدند: زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور، باید با مشارکت خود در توسعه کشور بکوشند؛ اما در مقابل، عده‌ای می‌گویند: در برنامه‌ریزی اقتصادی، این مهم باید مورد توجه قرار گیرد که به زنان به عنوان نیروی کار الزامی نگاه نکنند و در چرخ اقتصاد ملی و جهانی، حضور زنان را یک ضرورت تلقی ننمایند که بخواهند به عنوان یک وظیفه در بهبود وضعیت اقتصادی، نقشی به عهده گیرند.

در چند دهه اخیر زنان گرایش بیشتری‌ به تحصیلات دانشگاهی پیدا کرده و نرخ ورود آنان به دانشگاه‌ها سال‌به‌سال در حال افزایش‌ است.از سوی دیگر،نرخ بیکاری زنان تحصیل کرده مرتبا روبه افزایش است؛لذا تلاش برای بهبود وضعیت فعلی و رهایی از مشکلات و موانع،مسئولیتی جمعی است.یکی از راه‌کارهای مهم جهت‌ رفع این مشکل،توسعه کارآفرینی و ایجاد اشتغال برای زنان و دختران تحصیل کرده از طریق‌ آموزش عالی می‌باشد.متأسفانه تحقیقات و پژوهش‌های داخلی در زمینه کارآفرینی زنان به‌خصوص‌ در آموزش عالی،به دلیل نوپایی مبحث بسیار محدود است و از آنجا که حتی اشتغال زنان در ایران‌ همواره با مسائلی مواجه بوده،طبیعتا کارآفرینی زنان با مسائل فزاینده‌ای روبه‌رو است

بنابراین امروزه با توجه به نقش زنان، اهمیت‌دادن به وضعیت اشتغال زنان و هدایت آن‌ها به بازار کار می‌‌تواند زمینه بهره‌ گیری بهتر جامعه از این نیروی بالقوه را فرآهم آورد. به همین دلیل شناخت مجموعه عوامل زمینه‌ساز مشارکت هرچه بیش‌تر این جمعیت توانمند در عرصه‌های اقتصادی و اجتماعی کشور اولویت ویژه‌ای دارد.

در واقع  بررسی تأثیر متغیرهایی چون نرخ پوشش آموزش ابتدایی، متوسطه و عالی برای دختران، سهم ارزش افزوده بخش صنعت در تولید ناخالص داخلی (شاخص مراحل توسعه)، مجذور سهم ارزش افزوده صنعت (شاخص توسعه یافتگی)، نسبت ازدواج به طلاق (شاخص اجتماعی – فرهنگی)، سهم مخارج دولت از تولید ناخالص داخلی (شاخص اندازه دولت ) بر اشتغال زنان در ایران در تصمیم گیری ها و  سیاست گذاری ها  از اهمیت زیادی برخوردار است.

لذا سیاست گذاران عرصه زنان در کشور نه تنها با  الهام از نظریات بومی و  دینی و  الگوی سب زندگی اسلامی و  ایرانی  در حوزه حضور اجتماعی زنان باید به  تصمیم سازی بپردازند بلکه لازم است بر آمیزه های تخریب کننده نظریه پردازان پروژه نفوذ فرهنگی از جمله فمنیست ها و اربابان ایشان نیز محاط بوده و با تسلط کامل بر برنامه ها و طرح های ستیزه جویانه ی غرب با نقشه خوانی صحیحی از اقدامات فرهنگی دشمن راه را بر نفوذ فرهنگی ایشان در زمینه به انحراف کشاندن جامعه زنان ایران سد نمایند.

 

 

کلمات  کلیدی: اشتغال  زنان- حضور اجتماعی زن – کار آفرینی

منابع :

  • طباطبایی، حمیده؛مجله: حقوق زنان » اسفند ۱۳۸۳
  • گل محمدی، پروین؛مجله: کار و جامعه » بهمن ۱۳۸۲ – شماره ۵۲
  • غلامی، محمد رضا؛مجله: تعاون » دوره جدید، آبان ۱۳۸۴ – شماره ۱۷۰
  • مهدوی، محمد صادق؛ دولتی، غزاله؛مجله: بانوان شیعه » پاییز ۱۳۸۵ – شماره ۹

 

Check Also

پرونده مشارکت زنان ایرانی در دفاع مقدس- قسمت۵

در آن دوران سخت، نقش زنان، یک نقش فوق‌العاده بود؛... نقش زنان مباشر در میدان جنگ، در کارهاى پشتیبانى و بعضاً بندرت در کارهاى عملیاتى و نظامى- که من بخش کارهاى پشتیبانى‌اش را خودم از نزدیک در اهواز دیدم- یک نقش فوق‌العاده بود...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *