Home > من و خانواده > دوران شیردهی ؛ موهبتی مغفول مانده

دوران شیردهی ؛ موهبتی مغفول مانده

محور دین، انسان و سعادت اوست و سعادت انسان در گرو سلامتش است. دوران شیرخوارگی دوران بسیار مهم در زندگی هر انسانی است. کودکی که در دوران اولیه زندگی خود تغذیه مناسب داشته باشد، به رشد جسمانی کامل دست یافته، در آینده فردی تندرست و شاداب خواهد بود. اجرای کامل و دقیق احکام الهی در زندگی، سلامت جسم و جان انسان را به همراه دارد.

بی‌شک شیر مادر، بهترین غذای کودک در ماه‌های نخستین تولد اوست و تغذیه نوزاد با این شیر در دو سال اول زندگی، یکی از نعمت‌ها و موهبت‌ هایی است که خداوند به انسان‌ ها ارزانی داشته و آنها را به صورت فیزیولوژیک از آن بهره‌ مند ساخته است؛ آیات متعددی در قرآن کریم، چگونگی مکانیسم و برنامه ‌ریزی این مقوله مهم را مورد پردازش قرارداده است و از والدین، به ویژه مادران می‌خواهد که این نعمت خدادادی را از کودک خود دریغ ننمایند؛ زیرا شیر مادر غذای بی‌نظیر و کاملی است که در ارتقای سلامت روحی، رشد جسمی، تکامل مطلوب کودکان و افزایش روابط عاطفی در جامعه نقش ارزشمند و بی‌ بدیلی دارد

مسائل مهمی همانند شیر اولیه یا آغوز، اولویت مادر در شیردادن به نوزاد، اهمیت مشاوره در فرآیند شیردهی، مدت زمان مطلوب شیردهی، رضاعت و پیوند خویشاوندی میان شیرخوار و شیردهنده در آیات الهی مورد اشاره قرار گرفته و خداوند با ظرافتی خاص، از آنها سخن به میان آورده است. متون علمی پزشکی نیز همانند قرآن کریم بر ضرورت تغذیه کودک با شیر مادر تاکید دارند.مطالعات نشان می دهد  بهترین تغذیه برای کودک شیر مادر است. تغذیه بی ‌واسطه از شیر مادر، حقوقی را ایجاد می‌نماید و ضروری است جهت سلامت جسم و روان نوزاد، مادران فرزند خود را تا مدت دو سالگی از حقشان محروم نکنند.

در جوامع امروزی بیماری ‌های واگیر نسبت به گذشته کاهش چشمگیری یافته، اما بیماری‌های غیر واگیر و انواع سرطان‌ها رو به افزایش است. تحقیقات مختلف نشان می‌دهد که تغذیه با شیر مادر یکی از عواملی است که از بسیاری امراض پیشگیری می‌کند. بنابراین، ترویج تغذیه با شیر مادر می‌تواند مادران و کودکان را از ابتلا به بسیاری از بیماری‌های مزمن مصون کند.

در سال‌های اخیر اهداف تغذیه انحصاری با شیر مادر در کشور به‌ طور مطلوب محقق نشده است. از آن‌ جا که پدیده شیردهی با سازه‌ های فرهنگی ـ اجتماعی درهم آمیخته است، برای شناخت عوامل مؤثر در آن باید به بستر و زمینه‌ های آن در جامعه توجه کرد. از این رو، شناخت الگوهای اجتماعی ـ فرهنگی مؤثر در تغذیه با شیر مادر می‌تواند راه مؤثری برای ترویج تغذیه با شیر مادر باشد.

 در واقع اگرچه عوامل زیست ـ فیزیکی از جمله عواملی است که در شیردهی مادران تأثیر می‌گذارد، این عوامل خود تحت‌ تأثیر احساسات مادرانه، آرامش و اعتماد‌ به‌ نفس مادر، و باورهای فرد است. از آن ‌جا که باورهای فرد تحت تأثیر شبکه روابط اجتماعی و از جمله خانواده است و با توجه به این ‌که در جامعه ایرانی هنوز خانواده نقشی تعیین ‌کننده در باورها و رفتارهای افراد دارد، پدیده شیردهی ، ارزشی اجتماعی به شمار می‌رود. همچنین، حمایت اجتماعی اطرافیان از جمله مادر، همسر، پزشک، و کارکنان بهداشتی نقش تعیین ‌کننده‌ ای در روند شیردهی مادران دارد. از طرفی، در زنان شاغل، علاوه بر عوامل ذکرشده، حمایت اطرافیان و رعایت قوانین شیردهی از عوامل مؤثر در شیردهی مادران است.

یکی از عللی که باعث‌ کاهش تغذیه نوزادان با شیر مادر در ممالک صنعتی و غیر صنعتی شد و نیز بعد از سال ۱۹۷۰ این کاهش‌ در ممالک در حال توسعه ادامه یافت‌ عبارتند از:

۱-تجددگرایی:

در زندگی‌ سنتی،مادران در طول روز،در خانه و کاشانه و در کنار فرزند دلبند خود بودند و نوزاد در طول‌ روز و شب ۲۱ تا ۵۱ بار از پستان‌ مادر شیر می‌نوشید. بعلاوه‌ این ‌که در زندگی سنتی مادران‌ و اطرافیان افتخار داشتند که‌ بچه‌های خود را با شیر مادر تغذیه‌ می‌کردند،اما با تغییر ارزشهای‌ اجتماعی زن در زندگی غیر سنتی‌ از ارزش این عمل کاسته شد و تعداد نوزادانی که با شیر مادر تغذیه می‌شدند کاهش یافت

۲٫-آموزشهای غلط،

درآمیخته شدن مسایل اجتماعی-سیاسی‌  و دخالت شرکتهای هدفدار و سودجو و عوامل متعدد دیگر سبب شد تا جهان با  کاهش تغذیه نوزادان‌ باشیر مادر  مواجه شود.

تحقیقات‌ انجام‌شده در سه دهه اخیر در زمینه‌ روابط عاطفی‌ -روانی مادر و فرزند بر اهمیت تغذیه‌ انحصاری‌ نوزاد با شیر مادر و در نتیجه‌ ایجاد تماس‌ بسیار نزدیک‌ و مستقیم‌ میان این دو از لحظه تولد، تأکید دارند طبق مطالعات‌ انجام‌شده، هرچه تماس‌ میان مادر و نوزاد زودتر شروع‌ شود،تغذیه با شیر مادر با موفقیت‌ بیشتری همراه‌ خواهد بود شگفتی‌ های تغذیه با شیر مادر با وجود تأکید بسیار پزشکان در مورد استفاده از شیر مادر برای تغذیه کودکان،همچنان این مسئله در بسیاری از کشورهای جهان با مشکل روبه‌روست و مورد توجه کافی‌ قرار نمی‌گیرد. پژوهشگران‌ تأکید می‌کنند: افزایش قدرت و دقت بینایی،زود به سخن ‌آمدن، ضریب هوشی‌ بالاتر و قدرت‌ فراگیری در همه‌ سطوح تحصیلی‌ و حتی در سال ‌های آخر دبیرستان،از دیگر مزایای‌ تغذیه با شیر مادر استـ کودکانی که از شیر مادر تغذیه‌ می‌کنند، دوماه‌ زودتر از سایر کودکان راه‌ می‌افتند و هرچه‌ طول دوران‌ تغذیه بیشتر باشد،این‌ اختلاف هم بیشتر است.

همچنین  مطالعات  جرم  شناسان نشان داده است  که میزان ارتکاب جرم در افرادی که از مادر تغذیه شده اند و  ارتباط عاطفی عمیقی را در نوزادی با  مادر خود  تجربه کرده اند بسیار کمتر از افرادی است که  از مهر و شیر مادری محروم  بوده اند .

شایان  ذکر است  برطبق مطالعاتی که در جوامع فقیر نشین‌ کشور هند انجام شد مشخص گردید که مقدار ترشح شیر حتی در مادران فقیر که دارای تغذیه ی ناکافی هستند در حد طبیعی است و سوء تغذیه‌ قبل از اینکه در کودک دیده شود در مادر ظاهر می‌گردد. این امر نشان می‌دهد که مادر از ذخائر و مواد ساختمانی بدن خود برای تأمین شیر کودک مصرف می‌کند .  لذا در خصوص  ابراز نگرانی از نداشتن شیر و  یا به  بهانه  مغذی نبودن  آن  نیز نمی  توان  نوزاد را  از این  موهبت خدادای محروم کرد.

در اکثر بیمارستانهای اروپا مادران اجازه دارند در تمام اوقات کودک خود را در اطاق و در نزد خود نگهداری نمایند، زیرا این‌ کار از نظر روانشناسی و بهداشت حائز اهمیت است‌ و کودک در این حال نه فقط تنها نیست بلکه همه‌ چیز در اطراف او استرلیزه شده است. هیچ غذائی از لحاظ پروتئینی و ویتامین‌ نمی‌تواند جای شیر مادر را بگیرد تنها مادران هستند که با شیر دادن به بچه‌های خود می‌توانند ویتامین‌ و مواد موردنیاز بدن کودکان را تأمین کرده و باعث رشد و سلامتی آنها شوند.

در مرحه اول عادت‌ کردن به نظم و ترتیب و شیر دادن کمی مشکل‌ و ناراحت ‌کننده است که کمی حوصله و کنترل و اینکه مادر در قبال کودک خود مسئولیت دارد- اشکال برطرف میشود. عادت به نظم و انظباط و پرهیز از تنبلی در زندگی مادر تأثیر کرده و این حس را در او بیدار میکند که انسان باید برای دیگران مفید باشد و پاداش مهم‌ تری که مادر از این کار می گیرد آن است‌ که با شیر دادن به کودک خود،موجودی سالم و بانشاط به جامعه تحویل دهد. زندگی پر دردسر امروزه و گرفتاری های گوناگون‌ از قبیل کار کردن زن ها در خارج از منزل و غیره‌ امکان دارد این احساس را بوجود آورد که دیگر برای زنان وقتی باقی نمی‌ماند که به کودک خردسال‌ شیر بدهند البته اشکالات گوناگون زندگی را نمی‌توان‌ نادیده گرفت ولی باید بر آنها فائق آمد.

 

کلید واژه ها : شیر دهی- نوزاد – تغذیه با  شیر مادر

 

منابع :

اهمیت  تغذیه  با  شیر مادر مجله: مکتب مام » آبان ۱۳۵۲ – شماره ۴۸ سعیده غفاری

تغذیه از شیر مادر مترجم: خواجه زاده، مصطفی؛ نویسنده: Shanti Ghosh؛ مجله: تربیت

شگفتی های تغذیه با  شیر مادر نویسنده: نور محمدی، مریم؛ مجله: عروس هنر » فروردین ۱۳۸۱ – شماره ۱۰

آثار تغذیه با  شیر مادر از نظر باروری ویسنده: کتابی، احمد؛ مجله: جمعیت » بهار و تابستان ۱۳۷۵ – شماره ۱۵

 

Check Also

شطیطه؛بانویی که عاقبت بخیرشد/عملی که سبب سعادت وعاقبت بخیری می شود

  شخصی است به نام «شطیطه». این نام برای بیدار‌دلان با بصیرت، بسیار آشناست. او …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *