Home > من و خانواده > والدین در آینه فرزندان

والدین در آینه فرزندان

یکی از مسائل مهم امروز جامعه تربیت کودکان و نوجوانان است که اگر به شکل علمی و روان شناسانه و با استفاده از دستورات دینی بدان پرداخته شود در حل بسیاری از مشکلات تربیتی – اخلاقی و رفع مفاسد اجتماعی در آینده موثر خواهد بود و البته این مهم میسر نخواهد شد مگر با ارتقاء سطح آگاهی ها و دانش والدین در چگونگی تشویق فرزندان به نیکی ها و منع آنان از بدی ها .

پدران و مادران در طول تاریخ ، با توجه به نقش های خود  فرزندان را  همواره به کارهایی وا داشته و از کارهایی نهی کرده اند . مسئله امر و نهی و تشویق وهشدار ریشه در درون هرانسانی دارد و مربوط به زمان و مکان یا منطقه خاصی نمی شود وهر مسئله ای که  اینگونه فراگیر باشد  نشان از فطری بودن آن دارد. هشدار ،  اخطار و فریاد دربرابر خطرها وانحرافات مخصوص انسان نیست . لذا اینچنین است که در قرآن مجید میخوانیم:

وقتی مورچه ای دید که حضرت سلیمان ( ع ) با لشکرش درحرکتند فریاد  زد وبه سایرمورچگان گفت : به لانه های خود بروید تا پایمال نشوید. هنگامی که هدهد در پرواز خود ازفضای کشور"سبا" متوجه انحراف مردم ودریافت که مردم خورشیدپرستند ، نزد حضرت سلیمان (ع) آمد واز این انحراف شکایت کرد.[۱]

بنابراین اعتراض دربرابرانحراف ودلسوزی برای دیگران نه  تنها مسئله ای فطری برای انسانهاست ،  بلکه ریشه ای غریزی در حیوانات نیز  دارد .

پس پر واضح است که  این مسئله به طریق اولی در انسان ،  این اشرف مخلوقات از مسائل مهم و قابل تامل  خواهد بود  و اهمیت  والای آن زمانی جلوه گر می شود که بر طبق متون دینی  امر به معروف و نهی از منکر در بستر زمان و در حصار سن نمی گنجد و از ابتدای تولد هر انسان با ذات وی اجین شده است که در صورت مغفول ماندن آثار سوء خود را در سالهای پس از تولد و در فرایند اجتماعی شدن فرد بروز می دهد.

تعلیم و تربیت و آداب و شرایط آن ، از مباحث مهم و در عین حال پیچیده در حوزه زندگی انسان است . زیرا تربیت دینی ، پروراندن نفوس انسانها با استفاده از تعالیم و معارف والا و ارزشمند است . معارف ارزنده ای که خداوند برای انسان نازل کرده و آنها را از طریق برترین معلمان بشریت یعنی پیامبران به او تعلیم داده است . در این میان ، امر خطیر تربیت دینی و پرداختن به مسئله ی امر به معروف و نهی از منکر از همان عنفوان کودکی از اهمیت زیادی برخوردار است . زیرا تفهیم آموزه های دینی و ارائه تعریف درستی از معروف ها و منکر ها یی که کودکان و نوجوانان در اینده ای نزدیک از تاریخ حیات خود با ان مواجه می شوند  ، به اندازه فهم کودک ، درایتی خاص را می طلبد . بیشتر روان شناسان بر این نکته توافق نظر دارند که تربیت باید از کودکی آغاز شود . این مسئله در نظام دینی اسلام نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است . بررسی روانکاوان نشان داده است که در کودکان ، در حدود سن چهار سالگی احساس مذهبی بروز می کند . درواقع کنجکاوی های کودکان درمورد وجود خدا و آفرینش جهان در این سنین آغاز می شود . این مسئله روان شناختی در بین احادیث و روایات پیشوایان دینی اسلام هم دیده می شود . امام محمد باقر(ع) در این مورد می فرماید :

" در سن سه سالگی کلمه توحید را به کودکان بیاموزید . در چهار سالگی آنان را با نبوت پیامبر (ص) آشنا کنید …. و در هفت سالگی وضو و نماز را آموزش دهید ." روان شناسان معتقدند: با افزایش سن کودک ، سه گونه احساس مذهبی در او بوجود می آید . مرحله اول رشد و گسترش حس مذهبی ،‌ مرحله دوم پیدایش تردید در آموخته های دینی و مرحله سوم ، پیدایش پرسش های برخاسته از این تردیدهاست . توجه به این پرسشها و شناخت ویژگیهای عاطفی و عقلی کودکان ، در این مرحله بسیار مهم است . گاهی اوقات عکس العمل نادرست والدین و مربیان دربرابر پرسشهای دینی و مذهبی کودکان ، آنان را برای همیشه از دین دور می کند . این مسئله می تواند یکی از آسیب های تربیت دینی باشد .[۲]

از طرفی والدین علاوه بر اینکه  در تربیت دینی کودکان و  ارائه پارامتر های  مرتبط با امر به معروف و نهی از منکر در قبال کودکان و نوجوان  از وظیفه خطیری برخوردارند ،  موظف به رعایت معیار ها و اصولی که خود به فرزندانشان اموزش داده اند نیز می باشند .

چراکه بسیار مشاهده  شده است والدینی که  خود به تعلیم آمیزه ها ی دینی به فرزندان پرداخته اند ، در مواردی مورد انتقاد و پرسش فرزندان کوچک خود قرار گرفته اند .

برای مثال پدر و مادری که در مذمت دروغ گویی و غیبت و آثار بد اجتماعی ، اخلاقی و دینی ان به کودکان آموزش داده اند  در مواردی خود به خاطر دروغ گویی و یا غیبت و از این دست موارد مورد تذکر فرزندان خود واقع شده اند  و در واقع منکری که خود فرزندانشان را از انجام آن منع می کردند گرفتار امده اند.

رسول خدا (ص) می فرماید : " آنچه که کودک در حد توان خود انجام می دهد ، از او بپذیرید و آنچه را که برای کودک سنگین و طاقت فرساست ، از او نخواهید / او را به گناه و سرکشی وادار نکنید / به او دروغ نگوئید / و دربرابر او به اعمال سبک و حقارت آمیز دست نزنید ."[3]

تعمق در توصیه های پیامبر گرامی اسلام (ص) ما را به چند راهکار در آموزش امر به معروف و نهی از منکر در  کودکان هدایت می کند . اول اینکه شناخت ویژگیهای عاطفی و روانی کودکان ، بسیار مهم است . نکته دیگر آنکه رفتار محبت آمیز ، از عوامل رشد و تربیت صحیح کودک است . مدارای معقول درمورد کودکان ، حلقه های عاطفی میان آنها و والدین را مستحکم می کند . دراین صورت والدین برای آنان الگوهایی دوست داشتنی خواهند بود . به همین دلیل پیامبر می فرماید ، درمقابل کودکان به اعمال سبک و کارهایی که در شأن شما نیست ، نپردازید . زیرا والدین الگوهای عملی برای فرزندان هستند .

 

کلمات کلیدی : تربیت دینی- والدین- تعلیمات اسلامی- نسل آینده

 

منابع :

 

[۱] دایره المعارف طهور – داستان حضرت سلیمان و هدهد

[۲]رواق اندیشه جلد ۱۴/ مرکز پژوهشهای اسلامی سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران

[۳] مرکز پاسخگویی به  سوالات دینی

Check Also

جایگاه زن در جمهوری اسلامی/۷

در‌‌مجموع زنان ایرانی در دوران پس از انقلاب در مسیر رشد قرار گرفته و به بسیاری از عرصه­های اجتماعی ورودی موفق داشته اند. امروز برای زنان ایرانی هیچ ممنوعیتی در تحصیل حتی تا عالی­ترین سطوح وجود ندارد تا جایی که حتی حضور آنان در دانشگاه­ها از مردان نیز بیش‌‌تر شده است...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *