Home > من و جامعه > بررسی جایگاه زن در دیدگاه آیت الله خامنه ای و دیدگاه های فمینیستی/۳

بررسی جایگاه زن در دیدگاه آیت الله خامنه ای و دیدگاه های فمینیستی/۳

در قسمت قبل درباره ی دیدگاه آیت الله خامنه ای در مورد جایگاه زن در خانواده و اجتماع صحبت کردیم و به این نکات مهم پرداختیم که زن در دیدگاه ایشان چه مقام و منزلتی دارد، در خانواده نقش اصلی او چیست، در اجتماع چه وظیفه ای دارد و با رعایت چه شروطی باید در اجتماع حاضر شود و فعالیت نماید.

اینک به بحث درباره فمینیست، انواع آن، خواسته­های آن، دیدگاه آن درباره جایگاه زن در خانواده و جامعه خواهیم پرداخت[۱].

فمینیسم در فارسی به زن آزادی ­خواه، زن ­وری، زن ­گرایی و مؤنث ­گرایی ترجمه شده است و در تعریفی که «روزالینددلمار» ارائه داده است می ­توان چنین گفت: «فمینیست کسی است که معتقد باشد زنان به ‌‌دلیل جنسیت گرفتار تبعیض هستند، نیازهایی مشخص دارند که نادیده و ارضا­ نشده می­ ماند، که لازمه ­ی ارضای این نیازها تغییری اساسی در نظام اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است»… «دلمار» در‌‌مورد تعریف فمینیست چنین می­ گوید: «یکی از دلایل عدم تعریف واحد از این نگرش، آن است که فمینیست، جنبش واحدی نیست. تمام فمینیست ­ها در این باره که زنان فرو­دستند و برای آزادی آنان باید استراتژی ­هایی اتخاذ کرد، هم عقیده­ اند، ولی در‌‌مورد علل این ستم­ دیدگی و استراتژی ­های رسیدن به آزادی، بین آنان اختلاف ­نظرهای اساسی ملاحظه می ­شود». به‌‌هر‌‌حال به‌‌ طور کلی می ­توان جنبش فمینیستی را اصطلاحاً چنین تعریف کرد: «مجموعه‌ ی حرکت­ها و فعالیت­ های اجتماعی، با هدف احقاق حقوق زنان و رفع تضییق از آنان، که غالباً به­ وسیله ­ی خود زنان صورت می‌ گیرد». (ر.ک منصورنژاد،۱۳۸۱، ۲۴۷)

همان طور که در تعریف بالا اشاره شد فمینیست شاخه­های متفاوتی دارد که عبارتند از

۱. فمینیسم لیبرال: فمینیسم لیبرال یکی از شناخته ­شده ­ترین گرایش­ های اندیشه ­ی فمینیستی است، چهره­ ی معتدل یا رسمی فمینیسم را نشان می­دهد و به تبیین جایگاه زنان بر­اساس

۱)برقراری حقوق برابر، و ۲)حذف موانع مصنوعی در­برابر مشارکت زنان در عرصه ­ی عمومی که فراسوی خانواده و خانه ­داری واقع شده، می پردازد.

۲٫ فمینیسم رادیکال: فمینیسم رادیکال به­رغم شباهت روش­ شناختی با جریان ­های سوسیالیستی – مارکسیستی، از منتقدان جدی آنان به شمار می ­رود. آنان به ­جای مسأله­ ی «کار و تولید»، بر احساسات جنسی و جامعه پذیری زنان تأکید می­ کنند و اعلام می ­دارند که هر زنی، فارغ از طبقه، نژاد، گروه سنی و… منافع مشترکی با دیگر زنان دارد. چنین تفکری، تلقی مردان به ­عنوان یک گروه دشمن، و جدایی ‌طلبی جنسیتی است؛ امری که خود به نقد «ناهمجنس ­گرایی» نیز منتهی می ­شود.

۳٫ فمینیسم مارکسیست: این گرایش از اندیشه ­ی فمینیستی بر­اساس الگوی تحلیلی اندیشه ­ی مارکسیستی به تبیین چرایی موقعیت تحت ستم زنان می ­پردازد و پس از آن توضیح می­ دهد که برای تغییر این وضعیت چگونه باید مبارزه کرد. معتقدین به فمینیسم مارکسیستی بر این نظرند که اساس ستمی که بر زنان روا می‌ رود ناشی از مالکیت خصوصی، تقسیم کار جنسیتی و در آخر نظام خانواده ­ی مردسالار است. از­دیگر­سو، نظام سرمایه ­داری را عامل اصلی بازتولید این نابرابری می ­دانند.

۴٫ فمینیسم سوسیالیست: فمینیست ­های سوسیالیست، معتقدند که برای تغییر وضعیت موجود در جهت رسیدن به جامعه­ ی برابر، باید مبارزه ­ای «هم­ زمان» با نظام مردسالاری و سرمایه ­داری صورت پذیرد. بدین­ترتیب، فضای عمل و حوزه­ ی مبارزه از نظر فمنیست ­های سوسیالیست محدود به کارخانه ­ها نیست، بلکه مجموعه حوزه­ های عمومی و خصوصی که زنان در آنها مورد تبعیض قرار دارند، مکانی برای مبارزه است. در واقع، شیوه­ی عمل فمینیست­ های سوسیالیست، شیوه­ی چند جانبه است.

با توجه به شاخه های متفاوتی که در کتاب های مختلف به آنها اشاره نموده اند، اما اصلی ترین شاخه های فمینیسم، لیبرال(متعادلتر) و رادیکال(تندرو) می­باشد.

شاید بتوان گفت که زمان زیادی از آن تاریخ نمی گذردف که زنان اروپایی از ظلم و ستم مردان در خانه و جامعه، و از نگاه نابرابر قانون به زنان و مردان در ابعاد مختلف سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، و همچنین از نگاه ابزارگونه و تحقیرآمیز کلیسا به تنگ آمدند و مبارزات و اعتراضات گسترده ای را برای به دست آوردن برابری، حق مشارکت، استقلال و رهایی از ظلم و تبعیض به راه انداختند.

فمینیست­ها در ابتدا با نگاهی برابرخواهانه و حق طلبانه و با شعارهایی متعادل­تر و عقلانی­تر نسبت به اکنون، حرکت خود را آغاز کردند.

 راهبه های کلیسا  در آغاز با این جنبش همراه شدند و در جهت اهداف خوبی قدم برداشتند. اهدافی مانند اصلاح لباس­های زنان، تعطیلی میخانه ها، برابری دستمزدها، استقلال مادی زنان در مورد ارث و دستمزد ناشی از زحماتشان، داشتن حق رأی، اصلاح ترجمه کتاب مقدس و اصلاح نگاه مردانه در آن و….

این جنبش فراز و نشیب های زیادی را طی کرد و زحمات زیادی را متحمل شد تا بالاخره قدم به قدم توانست به برخی از خواسته های خود جامع عمل بپوشاند، و شاید حدود صد سال است که به برخی حقوق خود دست یافته است، هر چند که در اواسط راهش از خواسته های اصلی خود فاصله گرفت و بر خواسته هایی نه چندان درست و منطقی پافشاری نمود.

و نکته مهم همین است که نسل جدید فمینیست ها با داعیه ی دفاع از حقوق زنان به میدان آمدند، اما جریان و جنبش فمینیست ها را کاملاً به انحراف کشاندند و باعث سستی نهاد خانواده و به بیراه رفتن زنان شدند. فمینیست های رادیکال و تندرو دیگر دم از برابری نمی زدند، بلکه شعارشان برتری زنان نسبت به مردان و آزادی آنان از هر قید و بندی بود. آنان  شعارهایی از قبیل آزادی سقط جنین، مبارزه با ازدواج و انقیاد زنان در خانواده، جایگزینی برای مادر، آزادی ازدواج همجنس­خواهان و… سر می دادند.

آنان معتقد بودند که زنان باید بتوانند بر بدن خودشان مدیریت کنند و هر وقت تمایل داشتند به بارداری خود خاتمه بدهند. آنان هرچند که شعارشان رسیدن به آزادی و حق حیات بود، ولی حق حیات را از جنین های بی گناه سلب کردند.

آنان بر این باور بودند که زنان نباید با ازدواج در انقیاد مردان درآیند و باید بتوانند آزادانه زندگی کنند. آنان با کمال بی انصافی تمام مردان را ظالم و ستمگر می دانند.

فمینیست‌ها برای رهایی زنان تا بدان‌‌جا  ­پیش رفتند که خواستار تغییر نقش مادری شدند و عنوان کردند که نقش پرورش و تربیت کودک باید از دوش مادر برداشته شود و به مراکز و یا افراد جای‌‌گزین سپرده شود.

آنان با شعار کسب برابری و آزادی به میدان آمدند، اما زنان خانه دار و کار آنان را نادیده گرفتند و زنان زیادی در دنیا را به حساب نیاوردند.

چنین تفکراتی نهاد خانواده را سست کرد، فردیت را گسترش داد، آمار طلاق را روزافزون نمود، سقط جنین و کشتار جنین ها را رواج داد، فرزندان بدون سرپرست و حضانتی را افزایش داد و…

جنبشی که قرار بود از حقوق زنان دفاع کند و برابری و آزادی را برای آنان به ارمغان بیاورد، زن را به بیراهه کشاند، و نهاد خانواده را که زن، محور و تکیه گاه آن به حساب می آید، سست نمود، و باز هم در این میان زنان بزرگترین ضربه را متحمل شدند و بیشترین خسارت را دیدند. (ر.ک کاوند، ۱۳۹۵، ۱۶۸ تا ۱۸۸)[۲]

 

کلیدواژه ها:  فمینیست / جایگاه زن /خانواده / جامعه

 

…………………………………..

 

۱٫ از آن­جا که کتاب‌های دکتر مشیرزاده منبعی جامع در کشور، درباره‌ی فمینیسم، شاخه‌ها و خواسته‌های آنان است، نویسنده آن را به‌عنوان منبع مطالب خود برگزیده است.

 

۲ . کاوند، نرگس، «جایگاه اجتماعی زن در گفتمان آیت الله خامنه­ ای و مقایسه­ ی آن با دیدگاه­های فمینیستی»، تهران، سرمستان، ۱۳۹۵، چاپ اول

 

 

Check Also

خط مقدم (۲)

یا بُنی انت مقتول سال ها قبل از شهادت در جلسات درس گفته بود: من …

۲ comments

  1. ممنون از مطالب علمی ومفیدتان ،برای مخاطب امروز در پاورقی در مورد سوسیالیسم توضیح دهید

    • سلام و سپاس از دقت نظر شما

      سوسیالیسم برای ایجاد یک نظم اجتماعی مبتنی بر انسجام همگانی می‌کوشد، جامعه‌ای که در آن تمامی قشرهای اجتماع سهمی برابر در سود همگانی داشته‌باشند.
      هدف سوسیالیسم لغو مالکیت خصوصی بر ابزارهای تولیدی و برقراری مالکیت اجتماعی بر ابزارهای تولید است. 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *