Home > من و خانواده > تاثیرات هم بازی شدن والدین در فرایند تربیت فرزندان
father and child son role playing isolated

تاثیرات هم بازی شدن والدین در فرایند تربیت فرزندان

مسئلۀ تربیت ، از نیازهای ضروری و مهم هر جامعۀ انسانی محسوب میشـود. در این میان ، تربیت کودک وظیفۀ خطیری اسـت کـه بـه ویـژه بـرای والـدین مسئولیت آفرین است و کیفیت تحقق آن می تواند برای فرد، خـانواده و جامعـه سرنوشت ساز باشد. امروزه مسلم شده است که هرگونه تربیتـی چه منفی چه مثبت ، چه فردی چه اجتماعی، خود نوعی عمل یا تعامل اسـت و بنابراین جریانی است که یکسوی آن به نحو متقابل میان دو محور، یکی کودک و دیگری مربی برقرار می شود، لـذا تربیـت ، فقـط شامل ارتباط میان شاگرد و معلم نیست ، بلکه از مرزهـای خـانواده و مدرسـه فراتر رفته ، با محیط های مختلف دیگر که در صحنه های اجتمـاعی پراکنده انـد، سر و کار دارد.  اما در این  میان نقش آفرینی والدین علی الخصوص مادر در روند رو به  پیشرفت و  بهینه فرایند تربیتی و  اقدامات  وی در این  خصوص حائز اهمیت فراوانی ست. اگر بخواهیم کودک را مطابق برنامۀ تربیتی اسلام که در رفتار و گفتار علوی تجلی یافته است ، پرورش دهیم ، باید به اصول ویژه ای توجـه کنـیم : از جملـه ، اصل سلامت بدن ، اصل سلامت روح ، اصل سلامت عقل و تفکر و اصل اخلاق سالم که بدون تربیت صحیح دینی و اخلاقی و به کارگیری روش هـای مطلـوب تربیتی، برای هیچ کس تحقق نمی یابد. به منظور تربیت مطلوب کودک از دیدگاه اسلام ، بایـد بـه تحقـق تمـایلات درونی کودک و توجه به تمام جنبه های شخصیت او پرداخت و این مهم ، فقـط در محیط خانواده امکان پذیر است . در واقع کودک برای اینکه بتواند تربیتی درست یابد و  در آینده از تمامی ظرفیت های وجودی انسانی خویش بهره مند شود  نیاز مند کسب  تجربیاتی ست که جز  با  توجه به  سن و  موقعیت وی در کودکی غالبا در  خردسالی و  از طریق ارتباطات غیر رسمی با  والدین  که مهمترین آن ها بازی و  آموزش های غیر مستقیم  به  وی است  صورت می پذیرد.

 تامین و رعایت حقوق ،احترام به کودک و  سایر افراد اجتماع، حفظ شخصیت و توجه به عزت نفس کودک و  سایر افراد ،  توجه به استقلال طلبی کودک، اظهار محبت به کودک ، لزوم توجه افراد به تربیت جسمانی و عقلانی ، درونی کردن ارزش های دینی و اخلاقی ، پرورش فطرت راست گویی و صداقت و توجه به تربیت اجتماعی همه و  همه مصادیقی ست  که می توان  در غالب ارائه بازی های مختلف و  کاملا ساده همراه با  مفاهیم  کودکانه توسط مادر به  کودک منتقل و  آموزش داد.

این  شیوه بازی می تواند مفاهیم انتزاعی و مفاهیمی که با  تربیت اجتماعی و  معنوی کودک در رابطه مستقیم است  را  شامل و  مجموعه ای از فرامین تربیتی را به  کودک منتقل کند. اما بازی با کودک اثرات دیگری نیز دارد که والدین و  علی الخصوص مادر بستر ساز فراهم شدن این اثرات مفید خواهند بود ؛ یکی از اثرات بازی مادر با  کودک تقویت جسم است که در قرآن نیز نیرومندی جسمانی به عنوان یک امتیاز به شمار رفته است. ائمه معصومین (ع) نیز انجام بازی های رزمی و استقامتی را برای تقویت جسم مفید دانسته اند. و  مادران با  رعایت  ایمنی لازم می توانند به  این  نوع بازی در کودکان کمک کنند. انجام ورزش های داخل منزل و  حرکات ورزشی با نظارت مادر و  استفاده از وسائل ورزشی و  استقامتی در فضای بیرون و  در کنار مادر می تواند  به تحقق این امر کمک کرده و  از سویی دیگر موجبات حضور مادر و  کودک در کنار هم  را فراهم آورد.

از جهتی دیگر تربیت عقلانی نیز از منظر قرآن و ائمه (ع) جایگاه والایی دارد. بنابراین از دوره کودکی باید به این امر توجه نمود. ارتباط کودک با اسباب بازی های متنوع، طبیعت، محیط و موجودات گوناگون در تربیت عقلانی کودک نقش بسزایی دارد و باعث می شود در بزرگسالی درست و نادرست را از هم تشخیص دهد. از راه همبازی شدن با کودک نیز می توان چگونگی کنترل عواطفی مانند خشم و محبت را به او آموخت. از راه های تربیت اخلاقی کودک، سوق دادن او به سوی بازی هایی با هدف های اخلاقی، تکریم کودک از طریق احترام به حق بازی کردن او و خواندن اشعاری با مضامین اخلاقی در حین بازی با کودک می باشد. بازی کودکان اگر به صورت دسته جمعی باشد، آنها را از گوشه گیری و انزوا رها کرده، حس مسوولیت پذیری و همکاری را به آنها می آموزد. در قرآن و سیره ائمه (ع) نیز بر اهمیت جمع و جماعت تاکید شده است. ائمه (ع) نیز در امور جمعی شرکت کرده، حتی بازی در جمع کودکان را برخود لازم می دانستند.تا  جایی که در روایات متعددی  امده است  که پیامبر مکرم اسلام خود همبازی کودکان می شدند و  حضرت فاطمه زهرا (س) همبازی حسینین (ع).

 در واقع همبازی شدن والدین  با  کودک علاوه بر اثرات تربیتی بسیار مهم موجبات شکل گیری شخصیت  درست و  سالم وی در آینده را  فراهم می کند .  مادر با بازی هوشمندانه و  برنامه ریزی شده با  کودک خود موجب جهت‌ دهی مثبت به احساسات و گرایشهای دینی کودک و نوجوان می شود و می تواند  به روشی با او ارتباط برقرار کند که‌ احساسات،مقصودها و نیات وی را به‌ سادگی بفهمد. در واقع ارزنده‌ سازی و برانگیختن‌ عزت نفس ، مهم‌ترین زمینه ی رشد و پرورش دینی  در کودک و مهمترین اصلی که از دیدگاه اسلامی در این مرحله مطرح است و پدر، مادر به  نیکی می توانند  با  ایجاد محبت و احترام‌ به شخصیت کودک و حفظ کرامت انسانی‌  وی در غالب های غیر مستقیم همچون بازی بستر ساز تحقق این  امر مهم باشند .

قانون گذاری های خشک از طرف والدین و  ارتباط و اقتدار یک‌ جانبه به جای این که به درک و فهم کودک‌ کمک کند و به رعایت مقررات انضباطی از طرف کودک بیانجامد و او را به همکاری‌ بکشاند، وی را بی‌ رغبت خواهد کرد؛ زیرا کودک طبیعتا جذب حرفها و رفتاری‌ می‌شود که خود در آن نقش و سهمی‌ داشته باشد و شخصیتش به نحوی در آن‌ دخالت داده شود.  بازی با  وی بهترین شیوه تحقق این  احساس در وی است .  در بازی  احساسات و اطلاعاتی که جنبه راهنمایی و ارشادی دارند بطور غیر مستقیم  برای تقویت شخصیت کودک، بدون سرزنش و انتقاد،با بیانی ملایم،آرام‌ و دلنشین در فضایی حاکی از احترام و محبت و  صمیمیت  القا می شود.

مطالعات نشان می دهد که اگر فرامین  تربیتی خشک و  آمرانه باشد و  به شخصیت و منش کودک‌ کوچکترین ضربه‌ای وارد کند، فورا موضع‌ دفاعی به خود گرفته و از زیر بار کاری که‌ انجام داده است شانه خالی خواهد کرد و اساسا با  فرافکنی اصل تربیتی را  نخواهد پذیرفت اما اگر این  فرامین  بصورت ناآگاهانه و  غیر مستقیم و  در قالب بازی به  وی منتل گردد در نتیجه او را به‌ قضاوت و ارزیابی صحیحی می‌رساند و  باعث می شود  بدون در نظر گرفتن انتفاع  شخصی  و غیر سوگیرانه رفتار صحیح  را  در خود درونی و  بدون جبهه داری آن را  بپذیرد .

نهایت  امر این  که  والدین و به  ویژه مادر در شکل گیری شخصیت کودک در آینده نقش به سزا و  مهمی ایفا می کند  و  در این  بین نقش های وی به  عنوان  تسهیل گر امر تربیت می تواند  در قالب بازی متجلی و در نتیجه  اثر بخشی بیشتری داشته باشد .

 

منابع :

ارتباط صحیح با  کودکان در زمینه تربیت و پرورش دینی-رضا فرهادیان  – مجله تربیت شماره ۱۱۰

چهار نکته کلیدی برای بازی با  کودکان- آرزو انواری – ص ۷۸

روش تربیتی پیامبر اعظم  با  کودکان – کاظم اکرمی – کتاب مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی – ص ۲۴

روش های تربیتی حضرت زهرا – غلامرضا ویسی- مجله مربیان شماره ۳۱

نقشض تربیتی مادر در بازی با  کودک – مجله تربیت – شماره ۴۷

 

 

Check Also

ردپای عاشورا در شعر پارسی

 ردپای عاشورا در شعر پاارسی ؛تاثیرات واقعه عاشورا بر اشعار شاعران پارسی گوی ایران از …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *