Home > ویژه > گذری بر آسیب شناسی اشتغال زنان

گذری بر آسیب شناسی اشتغال زنان

ابعاد مسائل حوزه اشتغال زنان را باید با توجه به همگرایی لایه‌های دین و اصول حاکم بر خانواده، شخصیت زن و شئونات وی ارزیابی نمود. اشتغال زنان به عنوان یک حق و نه یک تکلیف، علاوه بر مزایا و پیامدهای مثبت، همانند مشارکت در توسعه اجتماعی و اقتصادی و کمک به درآمد خانواده، دارای معایب و پیامدهای منفی نیز هست. از جمله این پیامدها، می‌توان به تعارض نقش‌ها و آسیب کیان خانواده و تربیت نسل و فشار مفرط بر زنان اشاره کرد که در برخی از موارد، دامنگیر خانواده و اجتماع می‌شود. در این یادداشت ، ضمن اقرار به فواید و مزایای مثبت اشتغال، بیشتر به  پیامدهای منفی اشتغال زنان پرداخته خواهد شد  و سازوکارها و رهیافت‌هایی برای آفت‌زدایی از حوزه اشتغال زنان، مطرح گردیده است.

بدون شک  پرداختن به  عیوب اشتغال به  مفهوم مخالفت با  اشتغال زنان  توسط نگارنده نبوده و  آسییب های از آن  جهت طرح می گردد تا  ضمن  روشن  سازی و  بیان مفهومی چالش های موجود به  برررسی راهکار های آسیب زدایی از این  امر و  نزدیک  نمودن راه حل های عملی در جهت همگرایی بین  وظایف خانگی  و وظایف اجتماعی زنا ن بپردازیم .

در واقع  مهم‌ترین مسئله‌ای که درباره اشتغال زنان در جریان پیشرفت  باید مورد توجه قرار دهیم وجود نقش‌های متعددی است که زنان باید به عنوان همسر و مادربه عهده گیرند و به صورت سنتی به آن عمل کنند که گاه با نقش‌های جدیدتر آنان به عنوان فرد شاغل در خارج از خانه در تعارض است. در واقع تأکید بیش از حد بر حقوق اجتماعی، سیاسی و مدنی و در اولویت قرار دادن اشتغال اقتصادی از یک سو، و عدم توجه لازم به اخلاق در کنار حقوق و بی‌مهری به نهاد خانواده و تحقیر وظیفه مادری و همسری از سوی دیگر عملا زیان‌های جبران‌ناپذیری به همراه داشته است.

باید اذعان  داشت اگر آن گونه که اسلام مقرر کرده است، یک مرد در محیط خانه، با زن معاشرت به معروف داشته باشد و  حق و  حقوق همسری و  مادری نمودن وی را به  درستی پرداخت و  ایشان را  به  لحاظ انجام کار خانگی تکریم  نماید و  از طرفی جامعه اسلامی و قوانین حقوقی، شغل خانگی زن را نه تنها از لحاظ معنوی، بلکه از لحاظ مادی به رسمیت بشناسد، بسیاری از زنان شاغل ترجیح می‌دهند که کار محیط خانه را به عنوان اشتغال برگزینند. (علاسوند، ۱۳۸۲، ص ۱۵۰)

درخصوص مشارکت فعال زنان در جامعه، دو دیدگاه متعارض وجود دارد: عده‌ای معتقدند: زنان به عنوان نیمی از جمعیت کشور، باید با مشارکت خود در توسعه کشور بکوشند؛ اما در مقابل، عده‌ای می‌گویند: در برنامه‌ریزی اقتصادی، این مهم باید مورد توجه قرار گیرد که به زنان به عنوان نیروی کار الزامی نگاه نکنند و در چرخ اقتصاد ملی و جهانی، حضور زنان را یک ضرورت تلقی ننمایند که بخواهند به عنوان یک وظیفه در بهبود وضعیت اقتصادی، نقشی به عهده گیرند. (بانوان  شیعه – تابستان ۸۵ شماره  8)

علی القاعده توجه به اصول حاکم بر شخصیت زن، خاستگاه و منشأ تمایز بین اشتغال زن و مرد نیز تفاوت‌های زیستی، رفتاری و اقتصادی و همچنین تفاوت‌های تشریعی سبب می‌شود که در اندیشه دینی با وجود آنکه اشتغال به عنوان یک حق برای زنان محسوب می‌گردد، ولی هرگز به عنوان یک تکلیف اقتصادی بر ایشان تحمیل نمی‌شود. از روایات مزبور و نظایر آنها می‌توان استفاده کرد که کار (نه اشتغال) نه تنها برای زن مذموم و ناروا نیست، بلکه امری مطلوب است و اگر با قصد قربت انجام گیرد، عبادت محسوب می‌شود.  و  از همین  رو  دیدگاه گروه دوم با  منطق تشرع محور همسویی بیشتری دارد . البته که فی نفسه  اصل برای خانم‌ها کار در خانه است، ولی اشتغال خانم‌ها نیز با رعایت موازین شرعی نه تنها اشکالی ندارد، بلکه در مواردی لازم و ضروری است؛ برای مثال، در جایی که شوهر فوت کرده و زن برای امرار معاش فرزندان مجبور است در بیرون کار کند یا اگر تعداد مردان برای پست‌ها و شغل‌های موجود کافی نباشد  و یا اگر مرد توان اداره خانواده را نداشته باشد و قوامیت  لازم  در جهت رسیدگی و  تدبیر امور منزل را  نداشته باشند و  مواردی نظیر آن.  

اما به  طور کلی باید گفت اشتغال از جمله حقوقی است  که نه تنها  منافی سایر تکالیف  زنان نیست  بلکه در بسیاری موارد موجبات ایجاد روحیه و  انرژی لازم  برای مدیریت منزل و   تربیت اسلامی فرزندان  را  نیز فراهم می کند. بانویی که با  ممارست و  تلاش فراوان  توانسته است  مدارج علمی و  فنی را  طی کند و  به  مراتب بالای علمی در رشته تحصیلی خود  بر سد  زمانی می تواند از نقش های خانوادگی و  همسری و  ماردی خود لذت ببرد که بتواند  در کنار ان  به  ارائه و ایفای نقش های فردی  و  نقش های حاصل از علم  اندوزی خود  در جامعه  بپردازد . در واقع احساس مفید بودن در اجتماع و  ارائه خدماتی  که در تخصص و  در حیطه تحصیلات وی بوده است  این  امکان  و این  اعتماد به  نفس را در وی ایجاد می کند تا  بتواند  علاوه بر کسب مادی و معنوی حاصل از کار اجتماعی  به  عنوان  یک  مادر و  یک  همسر دارای عزت نفس به  ایفای مقتدرانه وظایف خانگی بپردازد. از طرفی دیگر زنی که ارزش کار وی نادیده  گرفته می  شود و  در قبال  فعالیت های خانگی مزدی چه به  لحاظ مادی و  چه به  لحاظ معنوی دریافت نمی نماید اندک اندک  انجام  کار خانگی موجبات دلزدگی  وافسردگی و  خستگی را برای وی ایجاد نموده و  نه تنها  از همسری کردن و مادری نمودن خود لذت  نمی برد بلکه این  امور را  موانعی در جهت پیشرفت و  توسعه فردی خویش می بیند  و  لذا سرخوردگی و  ناامیدی از بهره  وری و  مفید بودن  وی باعث کاهش توان  و  روحیه  وی در ایجاد فضای شاد و  رو  به  پیشرفت در خانواده  خواهد شد.

 

Check Also

ردپای عاشورا در شعر پارسی

 ردپای عاشورا در شعر پاارسی ؛تاثیرات واقعه عاشورا بر اشعار شاعران پارسی گوی ایران از …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *