Home > من و تهدیدها > علل گرایش به مد و آرایش | مدگرایی ، قسمت دوم

علل گرایش به مد و آرایش | مدگرایی ، قسمت دوم

مد و مدگرایی را می­توان از جهتی مولد مدرنیسم دانست، زیرا مدرنیسم نگاه نو به عالم وآدم است. نگاه و شناختی که برخاسته از زیستن در"اکنون" وگسستن از "گذشته " است و صریحا با مفهوم سنت در تقابل می‌افتد."مدرنیته" که شکل عینیت یافته ی فرهنگ مدرن است، همراه و همزاد با گذر از گذشته به حال، نوآوری،  تجدد، سلیقه و مد است. از این رو مدرنیته همواره خود را در ستیز و چالش با کهنگی، رکود، قدمت و سنت و پیروی از هنجارهای پایدار قرار می­دهد و کشش و تمایل آن به سوی تجدد و نوآوری در فرهنگ و ارزش­های اجتماعی است.[۱]

در هر حال فرهنگ­ها تغییرپذیرند. ولیکن در وهله­ ی نخست در برابر عناصر جدید فرهنگی پایداری و مقاومت نشان می­دهند  و این سد، آغاز کنش و واکنش میان مد و فرهنگ پایدار جامعه است. آنچه به این تقابل دامن می زند. بهره­ برداری از نظام سرمایه ­داری از مد و تمایلات نوگرایانه­ ی انسان­ها، بدون توجه به بنیان­های فرهنگی یک جامعه است. نگرانی­ها و تلاش­های فرهنگ مداران جامعه،  به تنهایی نتوانسته است پاسخ مناسبی برای حل این مسئله پیدا کند.

علل گرایش زنان به مد از رویکردهای مختلفی قابل تبیین است در دیدگاه روانشناسی نیاز انسان­ها به خودنمایی و زیبایی زمینه­ ی مدگرایی را فراهم می سازد. بر مبنای دیدگاه جامعه شناختی، مقولاتی چون الگو و فرهنگ مصرف، سبک زندگی، رهبران مد، بدون آگاهی درتبیین گرایش به مد مطرح می شود. برجستگی مد در هویت‌بخشی  به زنان و پارادوکس توجه به جسم  و روح زنان را با چالش های هویتی درابعاد مختلف مواجه می سازد که نیازمند سیاست­گذاریهای فرهنگی است [۲]

در یک نگاه کلی و جامع نگر،­ مدگرایی را می­توان ناشی از عوامل زیر ساخت­های تاریخی، اقتصادی، اجتماعی‌، فرهنگی و روان شناختی است. ریشه­ های تاریخی مدگرایی به سال­های بسیار دور برمی­گردد. با نگاهی به تاریخ ایران، در عصر سلطنت فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه که پای ایرانیان به فرنگ باز شد، تا عصر رضاشاه  که دوره‌ی حساسی را در تاریخ ایران رقم زد. فصل متفاوتی از مدگرایی ایرانیان گشوده شد. از آن زمان که رضاشاه با سلطه سیاسی برکشور، نحوه و شکل لباس پوشیدن مردم ایران را تغییر داد، تاکنون مدهای مختلف در ایران، رایج گردیده است [۳]

بعضی از عوامل و زمینه­ های روان شناختی مدگرایی را می­توان چنین گفت:

۱-تنوع طلبی ونوگرایی۲-مدگرایی وهمانندسازی ۳-رقابت وچشم و هم چشمی با دیگران ۴-مدگرایی و التزام‌های ناشی از دوستی ۵-مدگرایی و جلب توجه دیگران ۶-مدگرایی و تشخص طلبی

مهمترین رویکرد های گرایش زنان به آرایش

۱-رویکرد اقتصادی-اجتماعی ۲-رویکرد ظاهر گرایی ۳- رویکرد اخلاقی ۴-رویکرد عاطفی ۵-رویکرد روانی

رویکرد اقتصادی-اجتماعی : آرایش در بازار رقابت جنسی که از ویژگی­های سرمایه­ داری است، زنان ناگزیرند برای رسیدن به امنیت با زنان رقابت کنند. بر مبنای این رویکرد زنان از روی هوی و هوس به لوازم آرایش روی نمی‌آورند. بلکه به علت فشار اجتماعی است که از لوازم آرایش استفاده می کنند.

-رویکرد ظاهرگرایی در آرایش: مطابق این رویکرد، استفاده از لوازم ارایش خوب و ضروری است: زیرا به زیبایی زنان کمک می کند. استفاده از لوازم آرایش در جامعه­ ای  که ارزش زن را به جوانی و زیبایی او می­داند. حق زنان است در روزگار پیشین، هرگاه زنی به چهل سالگی می‌رسید او را زشت و نازیبا می‌دانستند، بنابراین این بخشی از نهاد و روان هر زن بهنجار است که برای نگاهداری زیبایی و جوان خود تلاش کند.

رویکرد اخلاقی درآرایش: در این رویکرد معیار زیبایی عمدتا شامل خرد، بی باکی، روشنفکری ،صداقت، عاطفه و سایر فضائل اخلاقی است. یک چهره بی­ آرایش نیز می تواند نشانگر همه­ ی این فضیلت­ها باشد و بدین طریق به زیبایی دست یابد. چهره­ ی فرد می تواند بسیار نرم و صاف باشد و آن چنان با تردستی آرایش شود که شاداب و جوان و خوب نشان داده شود. ولی در باطن حرص و آز، ترس و بزدلی یا سستی اخلاقی داشته باشد.

-رویکرد عاطفی درآرایش: دختران در سن جوانی و گاهی در نوجوانی دست به آزمون آرایش می زنند تا از گروه سنی خود پیش­تر باشند. این دختران به این سبب لوازم آرایش را به کار می­برد که خود را بزرگتر نشان دهند و از رهگذر جادو لوازم آرایش، آرزوی خود را برای کوتاه کردن دوره کودکی و نوجوانی محقق سازند و به بزرگسالی قدم نهاده و به نیازهای عاطفی خویش پاسخ گویند.

-رویکرد روانی آرایش: نیاز به خودنمایی در انسان، هم سبب گرایش به انواع آرایش و هم موجب میل به تمایزیابی و گرایش به مد می شود.[۴]

اسلام در مورد تمام رفتارها و کردارهای بشر قوانین و ضوابطی دارد و در مورد چگونگی پوشش و لباس هم همین‌طور است و سخنانی از بزرگان دین و ائمه (ع) نقل شده است .

امام صادق (ع) درمورد لباس و پوشش روایتی دارند که در این جا نقل می­کنیم . امام صادق(ع) فرموده‌اند: آراسته ­ترین جامه­ ها برای مومنان جامه پرهیزکاری است نرم­ترین آنها جامه ­ی ایمان است .خداوند عزوجل فرموده است: و لباس تقوی بهترین است. اما جامه­ ی ظاهر نعمتی است از جانب خدا که عورات بنی آدم را می پوشاند وکرامتی است که خدا بندگان خود را بدان گرامی داشت و به دیگران چنین کرامتی نفرمود. این جامه برای مومنان وسیله­ ای است برای انجام دادن آنچه خدا بر آنان واجب فرموده است. و بهترین لباس تو آن است که تو را از خدای عزوجل باز ندارد. بلکه به سپاس و یاد خدا و اطاعت او نزدیکترسازد و تو را به خودپسندی، خودنمایی، خودآرایی و فخر فروشی و تکبر سوق ندهد، که اینها همه از آفات دین و موجب قساوت قلب هستند.

مقام معظم رهبری در بیاناتی در مورد مد چنین گفته­ اند که بنده با مد خیلی موافقم جزو آدمهایی هستم که به مد گرایش دارم، اما  مدی که از داخل جوشیده  باشد، چون مد یعنی ابتکار و نوآوری، نه چیزی که از بیرون بیاید. مد و آرایش مو و لباس  و حرف زدن ما همه­ اش دارد از بیرون می آید. [۵]

دیدگاه­ها و نظرات مختلف درباره­ ی مد و آرایش

-نظر مخالفان مدگرایی،ارائه ی نظریه وتبیین های موجه درزمینه ی عوامل پیدایش مدهای گوناگون ازموضوعاتی است که درحوزه ی جامعه شناسی مطرح ومورد توجه بوده است . برخی ازاین نظریه ها مد را تقبیح کرده وآن را بر پایه های هوسهای اجتماعی وتمایلات مصرف گرایانه تعریف می کنند .این گروه انسان مدگرارا موجودی مقلد،غرب زده وتحت تاثیر تبلیغات نظام سرمایه داری جهانی می داند.ازاین منظر مدمبنای فساد وتباهی نسل جوان واز برنده ی فرهنگ ورسوم وعادات ملی ومذهبی معرفی می شود.

-نظرموافقان مدگرایی: موافقان مدگرایی، نیاز به ارائه ی زیبایی خود و جلب توجه دیگران، نو به نو شدن و میل به لذت جویی و شادکامی بی قید و بند را حق انسان و مبنای عمل مدگرایانه می دانند. این گروه مد را همسویی با جهان پیشرفته و نشان رشد و ترقی فردی تفسیرمی کنند. در این دیدگاه به تمایلات طبیعی انسان و ضرورات عدم سرکوب آن تاکید می­شود و هر نوع قید و بندی در مقابل مد را در حقیقت سدی برای آزادی، لذت و شادکامی انسان معرفی می کنند.

[۱] شجاعی،محمد صادق،جوانان ومد گرایی، نشریه مکاتبه واندیشه،تابستان ۸۶، شماره ۲۸

[۲] همان

[۳] شجاعی ،محمد صادق،جوانان و مدگرایی "نشریه مکاتبه واندیشه ،تابستان، ۸۶ ،شماره ۲۸

[۴] رفعت جاه،مریم، (،هویت انسانی زن درچالش آرایش ومو) نشریه مطالعات راهبردی زنان ،زمستان ۱۳۸۶،شماره ۳۸

[۵] شجاعی ،محمدصادق :جوانان و مد­گرایی" نشریه ی مکاتبه و اندیشه تابستان ۱۳۸۶،شمار ۲۸

Check Also

خط مقدم (۲)

یا بُنی انت مقتول سال ها قبل از شهادت در جلسات درس گفته بود: من …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *