Home > من و تقویم > به بهانه روز دانشجو

به بهانه روز دانشجو

روز دانشجو روز مخالفت و اعتراض عده ای از دانشجویان دانشکده فنی به قواعد بازی دیکتاتوری و دولت کودتا بود. اعتراضی به دنباله اعتراضات عمومی پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲٫

متن زیر از سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی در توضیح روز دانشجو است:

در تاریخ ۲۴ آبان ۱۳۳۲ اعلام شد که نیکسون معاون رئیس جمهور آمریکا از طرف آیزنهاور به ایران می‏آید. نیکسون به ایران می‏آمد تا به نقل از نطق آیزنهاور در کنگره آمریکا بعد از کودتای ۲۸ مرداد نتایج «پیروزی سیاسی امیدبخشی را که در ایران نصیب قوای طرفدار تثبیت اوضاع و قوای آزادی شده است» ببیند. در مقابل دانشجویان مبارز دانشگاه نیز تصمیم گرفتند که در فضای حکومت نظامی بعد از کودتای سیاه، هنگام ورود نیکسون، نفرت و انزجار خود را به دستگاه کودتا نشان دهند. نیروهای نظامی رژیم هم با حضور در کلاس یکی از اساتید دانشکده فنی زمینه اعتراض را در کلاس درس ایجاد کردند. آنان قصد داشتند دو دانشجو را که ظاهرا به حضور نظامیان در دانشگاه اعتراض داشتند دستگیر نمایند. دستگیری دو دانشجو کلاس را به هم زده، دانشجویی دیگر بر روی نیمکت کلاس فریاد می زند: “آقا ما چقدر بی عرضه هستیم. چقدر بدبخت هستیم. این کلاس نیست، این درس نیست. یک عده ای بدون اینکه از استاد و از کادر دانشگاه اجازه بگیرند وارد کلاس می‌شوند و هیاهو در می‌گیرد. تف به این کلاس و تف به این مملکت!” دانشکده فنی به هم می‌ریزد و در محاصره کامل نظامیان قرار می‌گیرد و به یکباره فرمان آتش صادر شده و دانشجویان در صحن طبقه اول به خون می‌غلطند عده‌ای زخمی شده و در این میان سه دانشجو به نامهای قندچی و بزرگ نیا و شریعت رضوی به شهادت می‌رسند. همان روز ۱۶ آذر، پلیس توسط رادیو اعلام کرد: “عده‌ای از دانشجویان در کلاسهای درس نشسته بودند و به پلیس چهره خشنی نشان می‌دادند و پلیس را مسخره می‌کردند و این باعث شده که پلیس به واکنش بیفتد. پلیس قصد زدن دانشجویان را نداشت ولی دانشجویان به پلیس حمله کردند و می‌خواستند اسلحه‌شان را بگیرند. پلیس در قالب دفاع این کار را کرده و قصدش زدن دانشجویان نبوده است. فردای آن روز شاه تیمسار مزینی را برای دلجویی به دانشگاه می‌فرستد تا خودش را از این گناه و تقصیر تبرئه کند. وی با خانواده‌های شهدا ملاقات می‌کند و در دانشگاه به ظاهر از اساتید و روسا عذرخواهی می‌کند. دو روز بعد از واقعه ۱۶ آذر، نیکسون به ایران آمد و در همان دانشگاه، در همان دانشگاهی که هنوز به خون دانشجویان بی‌گناه رنگین بود دکترای افتخاری حقوق دریافت کرد.

از خواندن متن بالا دو نتیجه می گیریم:

اول اینکه: خشونت پلیس علیه دانشجویان همواره مذموم است و حتی خشونت کنندگان نیز در پی طفره رفتن از اجرای خشونت اند. حتی اگر به قول خودشان دلیلی منطقی برای خشونت داشته باشند.

دوم اینکه: نشان می دهد دعوایی بر سر حقوق صورت گرفته. حق زندگی، حق تعیین سرنوشت و حق انتخاب! گرچه پیروز ظاهری میدان ۱۶ آذر دست کم برای مدتی، دیکتاتورها بودند.

گرچه اتفاقات روز ۱۶ آذر ۱۳۳۲ را نمی توان به نام جنبش دانشجویی نام نهاد، زیرا یک حرکت اعتراضی برای آنکه به عنوان جنبش شناخته شود باید ویژگیهایی داشته باشد که اعتراضات ۱۶ آذر ۳۲ این ویژگی ها را نداشت، اما از آنجاییکه دانشجویان همیشه در همه دولتها و در همه زمانها در صف اول اعتراضات و جنبش های اجتماعی قرار دارند می خواهم در مورد جنبش دانشجویی و علل آن نکاتی را ذکر کنم. اینکه چرا قبل و بعد از انقلاب ما همچنان شاهد اعتراضات دانشجویان نسبت به وضع موجود در هر دوره ای هستیم.

من دیدگاه آلن تورن را به جنبش های اجتماعی معاصر بسیار می پسندم. دیدگاهی که معتقد است، جنبش های اجتماعی بر سر به دست آوردن تاریخمندی (Historicity) است.

در هر جامعه همواره دو جنبش یکی مسلط و یکی تحت سلطه وجود دارد که جدال‌شان بر سر تاریخمندی است و تاریخمندی توان تولید تجربه‌ای تاریخی از طریق الگوهای فرهنگی است یعنی تعریف جدید از طبیعت و انسان.

به بیان ساده تر باید گفت در هر جامعه ای یک گروه حاکم وجود دارد که تسلط بر تاریخمندی دارد. یعنی قدرت تولید فرهنگ، تعریف ارزشها، باید ها و نبایدها. او حق تعیین سرنوشت، حق انتخاب و کنترل زندگی را در دست گرفته است. در این میان گروه های دیگر برای به دست گرفتن این حق و قدرت دست به مبارزه می زنند. از نظر تورن در دنیای جدید، شکل جنبش های اجتماعی از مبارزه بر سر اقتصاد و منابع مادی به مبارزه بر سر فرهنگ تغییر شکل داده است.

از نظر وی در این جنبش های جدید دانشجویان، زنان و اقلیت های قومی و نژادی نقش بسیار تعیین کننده ای دارند. این تحلیل به ما یادآوری می کند که معترضان جدید در پی مشارکت در ساختارهای موجود نیستند بلکه آنان ساختارهای موجود را به چالش می کشند و خواستار تغییر آنها هستند.

جنبش دانشجویی، جنبش حقوق مدنی، جنبش زنان، جنبش صلح، جنبش زیست محیطی همه و همه اشکال مدرن و پسا مدرن اعتراض و سهم خواهی از قدرتی است که در همه تاریخ در دست عده قلیلی متمرکز شده است.

Check Also

کجایند مدعیان حمایت از حقوق زنان؟؟؟

آن هنگام که نظام آفرینش حقیقت وجودی زن را بر صحیفه حیات بشر رقم می …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *