Home > من وبقیه > معنای اجتماعی بو ها
Fire & ice design

معنای اجتماعی بو ها

” آنچه عمیقا دو انسان را از یکدیگر متمایز می کند بوی متفاوت آنها و درجه تمیزی هر کدام است. ”
فردریک نیچه
بوی خوش یا بوی بد هر فرد سازنده بخشی از هویت و خویشتن اوست. این بوها می تواند طبیعی، ساختگی یا نمادین باشد (بر گرفته از مقاله Sociology of Smell، نوشته Anthony Synnott، ۱۹۹۱۹).
در اکثر جانداران، از جمله انسان، رایحه یا بوها، ابزاری برای ایجاد ارتباط میان انواع گونه ها هستند. تاثیر بوها بر زندگی جانداران شاید امری بیشتر زیست شناختی به نظر برسد اما وقتی از این زاویه به بوها بنگریم که آنها می توانند دارای معنا باشند و به بیان دیگر بر چیزهای معنا دار دلالت کنند، در اینجاست که به حوزه جامعه شناسی، روانشناسی، انسان شناسی و برخی دیگر از علوم انسانی ارتباط می یابند.
ایده بررسی رایحه در مطالعات قوم نگارانه بر روی انسانها مربوط به اوایل قرن بیستم می باشد. در واقع بوها یکی از مهمترین ابزراهای موجودات زنده برای ارتباط با یکدیگر و ارتباط با محیط اطرافشان هستند. نوزادان در ابتدای تولد بوی مادرشان را می شناسند و می توانند از روی بوها، مادرشان را شناسایی کنند.
بو، به عنوان ابزاری نمادین در زندگی انسان می تواند برای ما معانی خاصی را به همراه بیاورد.
برای مثال یک بوی خاطره انگیز می تواند تحریک کننده احساسات مثبت یا منفی در ما باشد. در انسانها (همانند بسیاری از حیوانات) بوها نقش موثری در انتخاب همسر دارند. زنان به دلیل ترشح هورمون استروژن در بدنشان، از حس بویایی قوی تری نسبت به مردان برخوردارند. شاید به همین دلیل است که به نظر می رسد زنان نسبت به بوهای بد حساس تر هستند.
اما علاوه بر همه این ها لازم به ذکر است مطلوب یا نامطلوب بودن بوها تا حدی امری فرهنگی و برخاسته از حالات اجتماعی و فرهنگی جوامع در طول تاریخ است. بوی عرق بدن در همه جوامع نامطلوب نیست. حتی در یک فرهنگ خاص، در موقعیتهای مختلف بوی عرق می تواند تأثیرات متفاوتی داشته باشد. برای مثال بوی بدن فرد ممکن است برای شریک جنسی اش معنای متفاوتی با سایر افراد داشته باشد.
در جامعه شناسی در رابطه با بوها می توان این سوالاتی را مطرح کرد:
چه موقعیتهای اجتماعی و فرهنگی هستند که بر گسترش استفاده از بوها و نوع آنها تاثیر خواهند داشت؟
چه معانی اجتماعی به بوهای مختلف نسبت داده می شود؟ نقش کلیشه های ذهنی در برداشت ما از بوها کدام است؟ برای مثال چرا عموما در ذهن ما طبقات بایین جامعه افراد خوشبویی تلقی نمی شوند؟
کارکرد بوها در زندگی اجتماعی ما چیست؟ هر بو برای ما در بر دارنده چه معناییست؟ به بیان دیگر بار ارزشی بوها به چه صورتی است؟
نقش بوها در تعاملات و ارتباطات ما با دیگران چیست؟ برای مثال رفتارما در مواجهه با یک انسان خوشبو در مقایسه با فردی که بوی بدی می دهد چه تفاوتی خواهد داشت؟
اصلا انسانها چرا عطر می زنند؟
اینکه برخی بوها را خنک می نامیم یا برخی را گرم یا برخی را شیرین یا ترش حس می کنیم به چه معناست؟
تاثیر تبلیغات بر استفاده ما از عطرها چگونه و چه میزان است؟
نقش آموزه های دینی در بوی بدن افراد چیست؟
اینها سوالاتی است که استفاده از جامعه شناسی بوها را جالب توجه می سازد.
اگر بدانیم که بوی بدن یا لباس ما چقدر می تواند در داشتن روابط اجتماعی موفق، ایجاد تصویر یا خاطره ای خاص در دیگران، بالا بردن تاثیر کلام ما در مخاطبان و … موثر باشد بیشتر به این موضوع توجه خواهیم داشت.
تاثیر بوها بر ما آنقدر ظریف است که در بسیاری از مواقع شاید متوجه آن نشویم. یعنی بوها تاثیری ناخودآگاه بر ما دارند. برای مثال به این جملات توجه کنید:
” در پوست بدن مردان ماده‌ای هورمونی به نام آندروستندیون وجود دارد که مقدار آن ۹ برابر بیشتر از مقداری است که در پوست بدن زنان قرار دارد. آزمایش‌ها نشان می‌دهد این ماده با اینکه به نظر می‌آید بوی خاصی ندارد اما اگر زنی در معرض این بو قرار گیرد تغییرات فیزیکی از جمله بالا رفتن نبض، افزایش هشیاری و سرحال بودن را در آنان باعث می‌شود. در روابط زن و مرد بو نقش مهمی ‌را بازی می‌کند به طوری که زنان در دوران تخمک‌گذاری در نواحی ژنیتال از خود بویی متصاعد می‌کنند که مردان به آن حساسیت نشان می‌دهند و به طرف آن کشیده می‌شوند و برعکس آن هم صادق است یعنی در این زمان زنان به طرف مردی که بالاترین نمره فیزیکی را از نظر آنان داشته باشد جذب می‌شوند” (برگرفته از مقاله نقش بو در انتخاب همسر از دکتر شاملو).
همه اینها نشان دهنده اهمیت بوها در زندگی ماست. شاید اگر در کشوری مثل هندوستان زندگی کنید بوی عرق بدنتان برای کسی آنقدر آزار دهنده نباشد که در کشوری مثل ایران باشید.
به هر حال باید بدانید بوها یک دنیا حرف برای گفتن دارند. بوها مهم اند!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *