Home > من و خانواده > همدلی و مهربانی و پرورش آن در کودک – ۲

همدلی و مهربانی و پرورش آن در کودک – ۲

hamdely

سه گام پرورشی همدلی

گام ۱ : هشیاری و واژگان احساسی را پرورش دهید.

یکی از مهمترین دلایلی که بعضی از افراد قادر به همدلی کردن نیستند این است که قدرت تشخیص عواطف و احساسات را ندارند. آنها در احساس همدردی با دیگران به شدت مشکل دارند، زیرا نمی توانند آزردگی، ذوق زدگی، ناراحتی، تشویش، غرور، شادی یا خشم آدمهای دیگر و حتی خودشان را تشخیص دهند. این کودکان نیاز دارند تا واژگان کافی برای بیان احساسهای گوناگون را یاد بگیرند و سپس تشویق شوند از آن واژگان استفاده کنند. پس از آنکه کودکان از نظر عاطفی با سوادتر بشوند و بتوانند احساسهای خود را بفهمند، همدلی آنها رشد خواهد کرد. به این منظور رعایت موارد زیر می تواند موثر باشد:

  • با احساسهای فرزندتان هماهنگ شوید و با همدلی به آنها گوش دهید.

معمولاً نخستین بخش برای والدین از همه دشوارتر است. باید با آرامش و با چشم، گوش و دلتان به فرزندتان گوش دهید و پیام بدن او را دریافت کنید. معمولاً حرکات و ژست ها بسیار گویاتر از کلمات کودک هستند. برای نمونه ، آیا او زیر فشار است یا ذوق زده، عصبانی است و یا کلافه ؟

  • علت احساس را مشخص کنید و قبول کنید چه شرایطی موجب شده فرزندتان دچار چنین احساسی شود.

گاهی به سادگی می توانید علت احساس او را تشخیص دهید و گاهی باید چند سوال بپرسید تا مطمئن شوید که علت را فهمیده اید.

  • بر احساس کودک نام بگذارید و آن را به فرزندتان بگویید؛

مثلا بگویید که ” کلافه به نظر می رسی”. شاید این گام ساده به نظر برسد، اما بسیار قدرتمند است، زیرا نشان می دهد که شما احساس کودکتان را درک می کنید.

  • به کودکتان کمک کنید تا نیاز عاطفی اش را برطرف کند یا چاره ای برای آن بیندیشد.

به عنوان مثال ممکن است صرفا نیاز به این داشته باشد که کسی به او توجه کند و احساسش را درک کند و همین برایش کافی است. در اغلب موارد هم واقعا همین کافیست. وقتی کودک از مادر یا پدر خود این توجه و درک شدن را دریافت کند، بعدا خواهد آموخت که خودش نسبت به احساسات خودش حساس و اگاه باشد بدون اینکه لازم باشد، بر اساس آنها عمل کند. مثلا همین که بفهمد عصبانی است و دلیل آنرا بفهمد و خودش را درک کند، برایش کافی است و نیازی ندارد که حتما خشمش را سر کسی یا چیزی خالی کند.

گام ۲ : حساسیت به احساسات دیگران را تقویت کنید.

یکی از دلایل عمده ای که بعضی بچه ها حساس ترند، این است که آنها می توانند به درستی نشانه های عاطفی اشخاص دیگر یعنی لحن صدا، حالت بدن و چهره را تعبیر کنند. کودکی که این درک را نداشته باشد توان بسیار محدودی در واکنش به نیازهای اشخاص دیگر دارد. در زیر شش راه ساده برای تقویت حساسیت کودک آمده است:

  • از رفتارهای پر مهر و با احساس تعریف کنید.
  • رفتارهای حساس و مهربانانۀ دیگران یا خود کودک یا خودتان و تاثیر مثبت آن را به کودکتان نشان دهید.

مهربانیها و حساسیت ها – هرچند کوچک – می تواند تفاوت عمده ای در زندگی آدمها ایجادکند. پس به آنها اشاره کنید تا فرزندتان تأثیر آنرا ببیند .

  • توجه او را به نشانه های احساسی غیرکلامی جلب کنید.

اشاره کردن به حالات چهره، بدن و رفتار اشخاص طی حالات گوناگون عاطفی، کودکتان را به احساسهای اشخاص دیگر حساس می کند. در فرصتهایی که پیش می آید برای او شرح دهید : « وقتی با مادربزرگت حرف می زدی به حالت چهره اش توجه کردی؟ به نظر من او گیج شده بود. »

  • اغلب از او بپرسید « آن شخص چه احساسی دارد؟»

یکی از ساده ترین راههای تقویت حساسیت فرزندتان این است که از او بپرسید شخص دیگر چه احساسی دارد. هر فرصتی که پیش می آید و با استفاده از موقعیت شخصیتهای داستانها در کتابها، برنامه های تلویزیونی ، فیلم یا زندگی واقعی از او بپرسید : « به نظر تو مادری که می داند دختر کوچولویش جایزه را برده است، چه احساسی دارد؟».این پرسش ها فرزندتان را وادار می کند تا دربارۀ نگرانیها و علائق دیگران فکر کند و حساسیت او را به نیازهای دیگران تقویت می نماید.

  • از فرمول « احساسها + نیازها » استفاده کنید.

پژوهشها نشان داده اند که یکی از راههای موثر برای افزایش حساسیت، پرسیدن سوالهایی از کودکان است که موجب شود آنها به نیازها و احساسهای مردم پی ببرند. چنین پرسش هایی کودکان را نسبت به تجربۀ آدمها هشیارترمی کند. در نتیجه کودکان دربارۀ کمک به دیگران حساس تر می شوند. برای این کار در فرصتهایی که پیش می آید، توجه فرزندتان را به احساسات دیگران جلب کنید و از او بخواهید که حدس بزند برای بهتر شدن حالشان به چه نیاز دارند.

  • دربارۀ احساستان حرف بزنید.

یکی از بهترین راهها برای توجه کودکان به احساسات دیگران آن است که دربارۀ احساس خودتان حرف بزنید. در فرصتهایی که پیش می آیند شرح دهید چه احساسی دارید.

گام ۳ : همدلی با دیدگاه شخص دیگر را رشد دهید.

لحظات بی توجهی کودک نسبت به دیگران و زمانهای عدم همدلی یکی از بهترین فرصت ها برای آموزش همدلی است. سه درس زیر چگونگی بهره بردن از این فرصت ها را خاطر نشان می سازد:

  • هشدار به رفتار بی احساس:

هر بار که فرزندتان از روی نامهربانی رفتار می کند، به او هشدار دهید و او را نسبت به رفتارش آگاه کنید. این فرصتی است برای اینکه او را به احساس افراد دیگر حساس کنید و او را نسبت به تأثیر مخرب بی توجهی به دیگران آگاه نمایید. این گام مهمی برای پرورش همدلی است . همین که رفتار بی رحمانه ای می بینید، هشدار دهید.

  • «تو چه احساسی پیدا می کردی ؟»، « خودت را جای او بگذار. به من بگو چه فکری داری.»:

پس از آنکه برای رفتار ناشی از بی عاطفگی هشدار دادید، به فرزندتان کمک کنید تا بفهمد چرا آن عمل غیرقابل قبول است. ایده آل این است که فرزندانمان دربارۀ تأثیر رفتارشان بر شخص دیگر فکر کنند، اما همدلی همیشه خود به خود نمی آید. بهتر این است در ابتدا از کودک سوالهایی بپرسیم که او را به فکر وا دارد که اگر شخص دیگری آن رفتار را با او می کرد، چه احساسی پیدا می کرد. به این ترتیب کودک، خود، کشف می کند که چرا باید مهربان باشد و رفتار بی توجه او ممکن است چه آثاری بر دیگران داشته باشد.

  • شرح علت نارضایتی از رفتارهای بی احساس:

حالا به عنوان تکمیل کنندۀ حرفهای کودک، نظر خودتان را بگویید و شرح دهید چرا به نظر شما رفتار کودک غیر قابل قبول و فاقد حساسیت است. به زبان ساده شرح دهید که از چه چیز آن رفتار خوشتان نمی آید و نسبت به کارهای فاقد حس همدردی چه احساسی دارید.

به طور کلی یک اصل اساسی در تربیت این است که لحظه های پیش بینی نشده را که در آن رفتار کودک غیرقابل قبول است، به عنوان فرصت آموزش ببینید و از آنها استفاده ببرید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *